Hibe, kredi ve teşvik aynı şey değildir
Hibe karşılıksızdır; bütçenin bir kısmı kamu veya AB’den gelir, eş finansman sizin nakdinizdir. Kredi (Hazine destekli, kalkınma/yatırım bankası, KOSGEB faiz/kâr payı) nakit sağlar, vade ve teminatla geri ödenir. Teşvik, 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları kararıyla belge üzerinden KDV istisnası, gümrük muafiyeti, vergi indirimi, sigorta primi ve faiz/kâr payı verir; cüzdana nakit yatmaz. Üçünü aynı faturaya yazmak çoğu zaman mümkün değildir.
Sıra yanlışsa nakit açığı ve mükerrer harcama çıkar. KOBİ TEŞVİK olarak önce belge ve makine listesi, sonra hibe çağrısının uygun harcama tanımı, en sonda kredi vadesi kurulur. Bolu ofisimizden 81 ile aynı tabloyu okuruz.
Hibe tarafı
Hibe; KOSGEB, TÜBİTAK, kalkınma ajansı, IPARD ve dönemsel bakanlık çağrılarından gelir. Her çağrıda yararlanıcı tipi, NACE, eş finansman oranı, ihale eşiği ve hakediş kuralı ayrıdır. Eş finansman hazır değilse o dönemi geçeriz. Ajans ve IPARD ödemesi hakedişedir; faturasız veya bütçe dışı kalem iadeye gider.
Hibe “kolay para” değildir. İlerleme raporu, görünürlük ve satın alma kuralı baştan yazılmazsa ödeme kesilir. Aynı yatırıma iki kurumdan aynı kalem için hibe almak mükerrerlik sayılır.
Kredi ve faiz desteği
Kamu bankası paketleri, kalkınma ve yatırım bankası kaynakları, Eximbank ve KOSGEB Kapasite Geliştirme faiz/kâr payı aynı masada durur. Kredi teminat, nakit akışı ve geri ödeme gücüne bağlıdır. KOSGEB faiz desteği ile bakanlık faiz desteği aynı krediye çift uygulanmaz. Protokol bankası seçimi bazı KOSGEB çağrılarında başvuru şartıdır; kredibilite paylaşımı formda yazılıdır.
Yatırım kredisi makine ve inşaatı, işletme kredisi stok ve nakit açığını finanse eder. Teşvik belgesindeki faiz/kâr payı, belgedeki sabit yatırım ve bölgeye bağlıdır. Belgesiz çekilen kredi, sonradan belgeye bağlanamaz.
Teşvik belgesi nakit değildir
9903 sayılı karar ve e-TUYS belgesi, yerli teslim ve ithalde KDV istisnası ile gümrük muafiyeti sağlar. Belgesiz makine, hem istisnayı hem hibe hakedişini bozar. e-TUYS süreci NACE, sabit yatırım, istihdam taahhüdü ve makine listesini aynı dosyada ister. Elektronik fatura zorunluluğu belgedeki yurt içi alımlarda geçerlidir.
Bölge 1–6 ve OSB/ilçe ayrımı oranları değiştirir. 81 ilin bölgesi il teşvik sayfalarında yazılıdır. Belge alındıktan sonra yer veya makine değişikliği revizyonsuz yapılırsa kapsam dışı kalır.
Tek nakit akışında birleştirme
Tipik sıra: teşvik belgesi ve makine listesi kilitlenir; hibe çağrısının uygun harcama tanımı belge listesiyle çelişmeyecek şekilde yazılır; kredi vadesi eş finansman ve hakediş takvimine oturtulur. KOSGEB kapasite faizi, ajans hibesi ve belge prim desteği aynı personel veya aynı makine için üst üste binmesin diye kalem ayrılır.
SGK tarafında imalatta 5, diğerinde 2 puan Hazine indirimi ile belgeye bağlı prim süresi ayrı başlıklardır. Bordro, belge ve fiili istihdam çelişirse teşvik geri istenir.
Sık görülen hatalar
Çağrı kapanmadan makine almak, eş finansmanı “sonra bakarız” demek, KDV istisnasını hibe sanmak, aynı faturayı iki kuruma yazmak, NACE’yi faaliyet belgesinden farklı bildirmek. IPARD ve AB hibelerinde ihale usulü ulusal alışkanlıktan ağırdır; eşiği atlamak ödemeyi durdurur.
İş planı ve fizibilite birbirinin kopyası olamaz. Ajans jürisi yerel tedarik ve istihdam ister; banka nakit akışı ister; teşvik belgesi kapasite ve NACE ister. Üç metin aynı gerçekliğe oturmalıdır.
Nakit takvimi nasıl kurulur?
Yatırımın ay ay nakit ihtiyacı, eş finansman, hibe hakediş tarihi ve kredi vadesi tek tabloda durur. Hibe üç ay sonra, makine peşin, kredi altı ay vadeliyse nakit açığı baştan görünür. Bu tablo olmadan üç kuruma aynı anda başvurmak, ödeme gününde çakışma yaratır. KDV istisnası nakit değildir; tedarikçiye ödenecek KDV’nin belgesiz çıkması işletme sermayesini şişirir.
Teminat mektubu, ipotek ve kefalet kredi tarafının maliyetidir; hibe bütçesine yazılmaz. Kur farkı ithal makinede belge ve hibe kalemini ayrı bozar. Bu yüzden döviz cinsi, sipariş tarihi ve belge onay tarihi aynı satırda izlenir. Uygun olmayan çağrıyı nakit takvimine sığdırmak için zorlamayız.
KOBİ TEŞVİK ne teslim eder?
Tek nakit akışı, eş finansman tablosu, kurum formatında dosya ve yükleme takvimi. Uygun olmayan çağrıyı açmayız. Ücretsiz ön görüşmede yatırım tutarı, öz kaynak ve istihdamı dinleriz. Telefon 0 538 398 27 10, e-posta info@kobitesvik.com.tr.
Tarım ve kırsal tesiste IPARD, ihracatta DYS, Ar-Ge’de TÜBİTAK aynı masada taranır. Sonuç mevzuat ve puanadır; garanti verilmez.