Teşvik belgesi nedir, nakit hibe değildir
Mülga Ekonomi Bakanlığı teşvikleri bugün T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın e-TUYS belgesidir. Dayanak, 30 Mayıs 2025’te yayımlanan 9903 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ve 2025/1 sayılı tebliğdir. Belge; gümrük vergisi muafiyeti, KDV istisnası, vergi indirimi, faiz veya kâr payı, makine desteği, yatırım yeri tahsisi ve bölgeye göre sigorta primi işveren hissesi sağlar. 6. bölgede prim ve stopaj genişler. Cüzdana nakit yatmaz.
Belgesiz makine, istisna ve prim desteğini bozar. KOBİ TEŞVİK olarak NACE, sabit yatırım, istihdam taahhüdü ve makine listesini aynı dosyada kurarız. Bolu ofisimizden 81 ile e-TUYS üzerinden ilerleriz.
9903 sayılı sistemin üç ayağı
Teşvik sistemi Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi, Sektörel Teşvik Sistemi ve bölgesel teşviklerden oluşur. Kalkınma Hamlesi; Teknoloji, Yerel Kalkınma ve Stratejik Hamle programlarını kapsar. Sektörel sistem Öncelikli Yatırımlar ve Hedef Yatırımlar olarak ayrılır. Bölgesel teşvikler, seçilen programa göre sigorta primi işveren hissesi ve 6. bölgede prim desteği verir.
Yatırımın hangi programa oturduğu, il-ilçe, OSB ve sektör listesine bağlıdır. Karar ekinde sayılan ilçelerde ek avantaj tanımlanabilir; listenin dışında kalan yerde ilin bölgesi esas alınır. OSB ile alt bölge ilçesi aynı anda işaretlenemez. Yanlış program seçimi, yararlanılacak unsurları baştan daraltır.
e-TUYS başvurusu
Müracaat e-imza ile e-TUYS’tan yapılır. Kuruluşu tamamlanmamış tüzel kişi adına belge düzenlenmez. Yüklenen belgeler arasında SGK borcu olmadığına veya yapılandırmanın bozulmadığına dair barkodlu yazı vardır. Tanımlı alanlar (yatırımcı, yer, kapasite, makine, inşaat) eksik bırakılırsa sistem ilerlemez.
Belge elektronik düzenlenir. Yurt içi teslimlerde teşvik kapsamındaki mal ve hizmet için e-fatura veya e-arşiv zorunludur. Gümrük ve fatura bilgisi uygulayıcı kurumlarca Bakanlığa elektronik iletilir. Desteklerin toplamı, yeniden değerlenmiş gerçekleşen sabit yatırımı geçemez.
Destek unsurları pratikte
KDV istisnası yerli teslim ve ithalde faturaya/gümrüğe bağlıdır. Gümrük muafiyeti ithal makinede belgesiz rejimle çelişirse ceza doğar. Vergi indirimi kurumlar vergisi üzerinden, bölge ve programa göre uygulanır. Faiz/kâr payı, belgedeki kredi ve bölge şartına bağlıdır; KOSGEB faiz kalemiyle çift yazılmaz. Makine desteği hamle programlarında ayrıca tanımlanabilir. Yatırım yeri tahsisi Hazine/OSB prosedürüdür, belgenin kendisi tapu değildir.
Sigorta primi işveren hissesi süresi bölgeye göre değişir. Bordro, belge ve fiili istihdam çelişmesin diye SGK teşvikleri aynı takvime bağlanır. 5510 Hazine indirimi (imalatta 5, diğerinde 2 puan) belgeden ayrı başlıktır.
Revizyon, süre, tamamlama
Yer değişikliği, makine listesi, süre uzatımı ve tamamlama vizesi ayrı işlerdir. Belgesiz yapılan harcama kapsam dışı kalır. Süre dolduktan sonra sistem çoğu zaman yeni kalem kabul etmez. Tamamlama vizesi alınmadan istisna ve primin devamı beklenmemelidir.
Asgari sabit yatırım ve istihdam taahhüdü gerçekleşmezse destek kesilir, iade gündeme gelir. Kapasite ve NACE, faaliyet belgesiyle çelişemez. 81 ilin teşvik bölgesi il sayfalarında yazılıdır.
Hibe ile karıştırmayın
Ajans ve TÜBİTAK nakdi destek, belge ise vergi-gümrük-primdir. Hibe-kredi-teşvik kurgusu aynı nakit akışında birleştirilir. İhracatçıda belge, DYS fuar kaleminden önce kapasiteyi kurar. Ar-Ge’de 5746 merkezi ile 9903 belgesi ayrı mevzuattır.
Yanlış NACE veya gerçeğe aykırı kapasite, hem belgeyi hem SGK indirimini bozar. Önce gerçek yatırım, sonra sistem.
Yatırım yeri, OSB ve ilçe listesi
Bölge 1–6, OSB içinde olmak ve karar ekindeki ilçe listesi yararlanılacak unsurları değiştirir. OSB ile alt bölge ilçesi aynı anda işaretlenemez. Yanlış yer seçimi, prim süresi ve vergi indirimini baştan daraltır. Parsel tahsisi tapu değildir; inşaat başlamadan imar ve belge kilitlenmezse KDV istisnası riske girer.
Asgari sabit yatırım tutarı programa ve ile göre değişir. Tutarı şişirmek veya kapasiteyi faaliyet belgesinden koparmak tamamlama vizesinde iadeye gider. Makine listesi ithal/yerli ayrımı, gümrük muafiyeti ve e-fatura zorunluluğunu birlikte belirler. Liste kilitlenmeden sipariş vermeyin.
Yatırımcı bilgisi, imza sirküleri ve e-imza yetkisi e-TUYS kullanıcısıyla örtüşmelidir. Yetkisiz kişiyle açılan müracaat değerlendirmeye alınmaz. SGK borç yazısı ile vergi borcu yazısı ayrı belgelerdir; biri diğerinin yerine geçmez. Eksik yazı sistemde “evrak tamam” görünse bile incelemede iade edilir.
KOBİ TEŞVİK ne teslim eder?
Program seçimi, e-TUYS kaydı, makine listesi, revizyon ve tamamlama takibi. Ücretsiz ön görüşmede yatırım yeri, tutar ve istihdamı dinleriz. Telefon 0 538 398 27 10. Belge sonucu Bakanlık takdirindedir; garanti verilmez.
KOSGEB kapasite ve ajans hibesi aynı listede çakışmasın diye kalemleri ayırırız. İlk adım iletişim formudur.